Od dawna społeczeństwo Ełku czyniło próby założenia muzeum w Ełku. Jednak dopiero w 2010 roku Rada Miasta przyjęła uchwałę intencyjną sprawie utworzenia muzeum a Prezydent Miasta Tomasz Andrukiewicz powołał Pełnomocnika ds. utworzenia Muzeum Historycznego w Ełku. W 2011 roku ukonstytuowało się Stowarzyszenie Muzeum dla Ełku, składające się z osób wspierających organizację Muzeum w Ełku. Rada Miasta 28 sierpnia 2012 r przyjęła uchwałę w sprawie utworzenia Muzeum Historycznego a także nadania statutu.
Pierwszym dyrektorem Muzeum został Kazimierz Bogusz a siedzibą zostały pomieszczenia na parterze kamienicy przy ul. Małeckich 3 w Ełku. W 2017 roku siedzibą Muzeum został dawny budynek stacji kolei wąskotorowej przy ul. Wąski Tor 1 na zrewitalizowanym terenie Ełckiej Kolei Wąskotorowej, który Muzeum przejęło w 2014 roku. Od 2019 roku Dyrektorem jest dr Rafał Żytyniec.
W swoim dorobku muzeum posiada wiele publikacji, wystaw i innych wydarzeń kulturalnych. Zbiory muzeum stale się powiększają poprzez darowizny mieszkańców i osób zaprzyjaźnionych a także poprzez zakupy. Pozyskano również słynny skarb ełcki składający się z monet znalezionych na terenie Ełku.
28.03.2019 roku w siedzibie MHE została podpisana umowa o współpracy MHE z Kołem Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego w Ełku. Muzeum reprezentował Dyrektor dr Rafał Żytyniec natomiast PTN reprezentował Preze Koła PTN Marek Nowicki. Współpraca ta zaowocowała wieloma wspólnymi wystawami, opracowaniami oraz różnymi imprezami kulturalnymi np.: Noc Muzeum, Sobota na bogato, organizacją 40-lecia Koła PTN w Ełku itp.
W sobotę, 15 października 2022 roku o godz. 16:00odbyły się oficjalne obchody 10-lecia Muzeum Historycznego w Ełku połączone z otwarciem ścieżki edukacyjnej „Co kryje stara lokomotywownia, czyli nauka przez zmysły. Przygotowana została też prezentacja dokonań dotychczasowych Muzeum (prezentacja multimedialna oraz prezentacja plakatów z organizowanych wydarzeń oraz wydawnictw książkowych). Zaprezentowano także wydawnictwa jubileuszowe w postaci kart pocztowych, znaczków pocztowych MójZNACZEK oraz okolicznościowego stempla. Otwierając uroczystość Dyrektor dr Rafał Żytyniec powitał wszystkich licznie zgromadzonych gości (w śród których nie zabrakło członków Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego) a w szczególności między innymi Prezydenta Ełku Tomasza Andrukiewicza oraz pierwszego Dyrektora MHE pana Kazimierza Bogusza i innych obecnych i byłych pracowników Muzeum. Następnie Prezydent Miasta Ełku Tomasz Andrukiewicz przypomniał historię powstania Muzeum, nakreślił planowane inwestycje, podziękował za dotychczasowe działanie wszystkim pracownikom Muzeum ( mimo tak krótkiego okresu działalności Muzeum ma na swoim koncie już wiele sukcesów) oraz złożył życzenia dalszej pomyślności.
Następnie goście zostali zaproszeni do zwiedzenia nowej ścieżki edukacyjnej. Po zakończeniu zwiedzania na wszystkich czekał piękny (i smaczny) jubileuszowy tort. Zostały też złożone życzenia przez licznych gości Jubilatom i wręczone drobne upominki. Wśród życzeń nie zabrakło również życzeń złożonych przez Prezesa Marka Nowickiego w imieniu wszystkich członków Koła PTN w Ełku a także Oddziału PTN w Suwałkach oraz cennych historycznych upominków od członków Koła: Marka Buze, Jerzego Jusiela oraz Marka Nowickiego. Mam nadzieję, że przydadzą się w działalności wystawienniczej oraz jako pomoce naukowe przy edukacji dzieci, młodzieży i dorosłych.
Gospodarze przygotowali drobne przekąski, które można było spróbować przy kuluarowych rozmowach.
Nie zabrakło atrakcji dla najmłodszych: między innymi animacje oraz wata cukrowa i fotobudka. Goście mogli wpisać się też do wyłożonej Księgi Pamiątkowej oraz wkleić pamiątkowe zdjęcie. Uroczystość zakończyła się koncertem zespołu jazzowego MRM TRIO.
Życzymy jubilatowi dalszych sukcesów w działalności i jeszcze wielu następnych jubileuszy organizowanych już w nowej siedzibie.
