{"id":4756,"date":"2024-03-19T16:42:36","date_gmt":"2024-03-19T15:42:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ptn.elk.pl\/?p=4756"},"modified":"2024-03-22T17:13:07","modified_gmt":"2024-03-22T16:13:07","slug":"okruchy-starych-pieniedzy-zlotowka-z-1949-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/2024\/03\/19\/okruchy-starych-pieniedzy-zlotowka-z-1949-roku\/","title":{"rendered":"Okruchy starych pieni\u0119dzy. Z\u0142ot\u00f3wka z 1949 roku."},"content":{"rendered":"\n

C\u00f3\u017c wielkiego mo\u017cna powiedzie\u0107 o peerelowskiej z\u0142ot\u00f3wce, nie samej walucie, ale monecie o nominale jednego z\u0142otego? Chyba tylko to, \u017ce by\u0142a. Praktycznie nikt nie zwraca\u0142 na ni\u0105 uwagi. Po<\/em> prostu aluminiowy pieni\u0105\u017cek kt\u00f3rym p\u0142aci\u0142o si\u0119 wsz\u0119dzie. Nic nadzwyczajnego.<\/p>\n\n\n\n

Ja jednak znam kilka tajemnic tej monety.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c pierwsza emisja bilonu po drugiej wojnie \u015bwiatowej w Polsce mia\u0142a miejsce dopiero w roku 1949. Jako\u015b tak dopiero kilka lat po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. To chyba jednak dosy\u0107 d\u0142ugo. Nawet je\u015bli nie by\u0142o bilonu w powojennych realiach od razu, to gdy si\u0119 pojawi\u0142, nawet je\u015bli nie by\u0142o go tyle, \u017ceby zaspokoi\u0107 wszystkie potrzeby, to jednak co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o. Chyba w stron\u0119 normalno\u015bci.Mo\u017cnaby to skwitowa\u0107 przys\u0142owiem: Dobra psu i mucha, kiedy g\u0142odny.<\/p>\n\n\n\n

                                             <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Zdj\u0119cie 1 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, RZECZPOSPOLITA POLSKA, rok emisji: 1949, materia\u0142: miedzionikiel, bez znaku mennicy, \u015brednica 25 mm, masa: 7 g, nak\u0142ad: 87 053 000 sztuk, rant z\u0105bkowany <\/em> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

               <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cie 2 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, RZECZPOSPOLITA POLSKA, rok emisji: 1949, materia\u0142: aluminium, bez znaku mennicy, \u015brednica 25 mm, masa: 2,12 g, nak\u0142ad: 43 000 000 sztuk, rant z\u0105bkowany<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n

                                                   <\/p>\n\n\n\n

Tajemnica pierwsza: by\u0142y dwie z\u0142ot\u00f3wki wyemitowane w 1949 roku. R\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 UWAGA : materia\u0142em z kt\u00f3rego zosta\u0142y zrobione! Jedna by\u0142a zrobiona z miedzioniklu i by\u0142a ci\u0119\u017cka a druga by\u0142a zrobiona z aluminium i prawie nic nie wa\u017cy\u0142a. Trudno je pomyli\u0107. Kto raz widzia\u0142 lub trzyma\u0142 w d\u0142oniach t\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105, miedzioniklow\u0105 od razu powie \u017ce by\u0142o \u201eczu\u0107 pini\u0105dz\u201d. Ta lekka aluminiowa jako\u015b w por\u00f3wnaniu do ci\u0119\u017cszej nie wzbudza\u0142a zaufania. Nie wiem dlaczego tak jest, ale b\u0119d\u0105c w wykszta\u0142cenia in\u017cynierem konstruktorem mam wi\u0119cej zaufania do czego\u015b co wa\u017cy i w ten spos\u00f3b od razu wzbudza zaufanie swoj\u0105 wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105. Aluminium te\u017c jest fajne, mo\u017cna z niego robi\u0107 samoloty poniewa\u017c jest lekkie ale to jego g\u0142\u00f3wny atut. Odporno\u015b\u0107 aluminium na \u015bcieranie zna ka\u017cdy, kto tego bilonu u\u017cywa\u0142 w PRL. Aluminiowe monety \u015bciera\u0142y si\u0119 straszliwie i dodatkowo brudzi\u0142y. Mo\u017ce d\u0142onie nie brudzi\u0142y si\u0119 tak bardzo, no chyba, \u017ce kto\u015b ten bilon stale w r\u0119kach mia\u0142, przelicza\u0142 bo by\u0142 kasjerem lub kasjerk\u0105,ale potworniebrudzi\u0142y kieszonki portfeli w kt\u00f3rych by\u0142y przenoszone. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce py\u0142 aluminiowy towarzyszy\u0142 tym monetom zawsze i wsz\u0119dzie. Dlaczego zatem by\u0142y w 1949 roku z\u0142ot\u00f3wki \u201elepsze\u201d i \u201egorsze\u201d? To niestety jest pytanie na kt\u00f3re nie znam odpowiedzi. Mog\u0119 tylko przypuszcza\u0107, \u017ce aluminium by\u0142o ta\u0144sze i dost\u0119pniejsze. Mniej zu\u017cywa\u0142o narz\u0119dzia do wycinania przygot\u00f3wek monet i nie zu\u017cywa\u0142o tak bardzo stempli i matryc do t\u0142oczenia. Jednym s\u0142owem \u2013 sam zysk. Dlaczego w takim razie wyprodukowano parti\u0119 monet z miedzioniklu? Czy chodzi\u0142o o to, \u017ce przedwojenne monety jednoz\u0142otowe, te kt\u00f3re by\u0142y wprowadzone do obiegu sz\u00f3stego marca 1929 by\u0142y z niklu? Oczywi\u015bcie by\u0142y te\u017c monety pr\u00f3bne w tym i z aluminium, chocia\u017c osobi\u015bcie znam tylko obiegow\u0105 wersj\u0119 monety z niklu. Zapewne by\u0142o tak, \u017ce osoby decyzyjne pami\u0119ta\u0142y o tym jak wygl\u0105da\u0142 przedwojenny bilon i chcia\u0142y po wojnie powrotu do \u201enormalno\u015bci\u201d.Zast\u0105piono nikiel monet miedzioniklem (chyba troch\u0119 ta\u0144szym z powodu dodatkumiedzi), ale \u017cycie zweryfikowa\u0142o te plany i zamiast miedzioniklu u\u017cytego na pocz\u0105tku, gdy zabrak\u0142o materia\u0142u, u\u017cyto aluminium.Mo\u017cliwe, \u017ce wielko\u015b\u0107 nak\u0142adu by\u0142a zbyt ma\u0142a na zaspokojenie bie\u017c\u0105cych potrzeb i na dot\u0142oczenie pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci nak\u0142adu trzeba by\u0142o \u201eimprowizowa\u0107\u201d z materia\u0142em, czyli zastosowa\u0107 tymczasowy zamiennik i jak to z prowizorkami bywa zamiennik okaza\u0142 si\u0119 wieczny.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cie 3 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA, rok emisji: 1957, materia\u0142: aluminium, bez znaku mennicy,\u015brednica 25 mm, masa: 2,12 g, nak\u0142ad: 58 631 470 sztuk, rant z\u0105bkowany<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tajemnica druga: Ma\u0142o kto chyba pami\u0119ta, \u017ce nomina\u0142 otoczony by\u0142 wie\u0144cem i to dodatkowo laurowym. Ju\u017c od staro\u017cytnych olimpiad wieniec laurowy traktowany jest jako oznaka zwyci\u0119stwa.W tym konkretnym przypadku mo\u017cna by\u0142o pod to zwyci\u0119stwo pod\u0142\u0105czy\u0107 wiele kwestii jak chocia\u017cby: zwyci\u0119stwo nad faszyzmem, zwyci\u0119stwo socjalizmu nam kapitalizmem, zwyci\u0119stwo idei trzy razy tak w referendum z 30.06.1946 (w tym przypadku nawet Kargul z Pawlakiem mieli r\u00f3\u017cne zdania na temat odpowiedzi) itd. Nie zmienia to faktu, \u017ce obecny z\u0142oty medal nowo\u017cytnych igrzysk olimpijskich cho\u0107by na ta\u015bmie do zawieszenia na szyi, nawet gdyby ta ta\u015bma okala\u0142a nomina\u0142 jednego z\u0142otego wygl\u0105da\u0142by troch\u0119 \u015bmiesznie no i sam medal w kolorze monetyz\u0142oty by nie by\u0142, co najwy\u017cej srebrny (w ko\u0144cu materia\u0142 to miedzionikiel lub aluminium) i powo\u0142ywanie si\u0119 na zwyci\u0119stwo, czy te\u017c nieustaj\u0105ce pasmo zwyci\u0119stw, jako\u015b \u015brednio by mia\u0142o racj\u0119 bytu. Dlatego odwo\u0142anie do staro\u017cytnego, olimpijskiego wie\u0144ca laurowego by\u0142o s\u0142uszniejsze.<\/p>\n\n\n\n

                            <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

   Zdj\u0119cie 4 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA, rok emisji: 1965, materia\u0142: aluminium, pod \u0142ap\u0105 or\u0142a znak mennicy warszawskiej,\u015brednica 25 mm, masa: 2,12 g, nak\u0142ad: 15 015 000 sztuk, rant z\u0105bkowany<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

                   Zdj\u0119cie 5 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA, rok emisji: 1986, materia\u0142: aluminium, pod \u0142ap\u0105 or\u0142a znak mennicy warszawskiej, \u015brednica 25 mm, masa: 2,20 g, nak\u0142ad: 130 697 000 sztuk, rant z\u0105bkowany<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tajemnica trzecia: Napis wok\u00f3\u0142 god\u0142a. Orze\u0142 oczywi\u015bcie jest bez korony, taki jak na godle nowopowsta\u0142ej Polski ale napis wok\u00f3\u0142 to RZECZPOSPOLITA POLSKA. Bez s\u0142owa \u201eLUDOWA\u201d. Czyli Napis taki sam jak na przedwojennych monetach. Dopiero p\u00f3\u017aniejsze emisje z\u0142ot\u00f3wki mia\u0142y napis \u201ePOLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA\u201d. Ten jeden rocznik ma napis dok\u0142adnie taki sam jak monetyprzedwojenne i jak\u017ce by inaczej:obecne! Jedynie orze\u0142 \u201ezgubi\u0142\u201d, na szcz\u0119\u015bcie tymczasowo, koron\u0119. Ale\u201eDum spiro, spero\u201d<\/em> \u2013 \u201eP\u00f3ki oddycham, nie trac\u0119 nadziei\u201dkrzycza\u0142 za pomoc\u0105 tego napisu na ca\u0142y g\u0142os nasz narodowy ptak \u2013 symbol z rewersu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cie 6 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, POLSKA  RZECZPOSPOLITA LUDOWA, rok emisji: 1989, materia\u0142: aluminium, pod \u0142ap\u0105 or\u0142a znak mennicy warszawskiej, \u015brednica 16 mm, masa: 0,57 g, nak\u0142ad: 49 410 000 sztuk, rant z\u0105bkowany<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tajemnica czwarta: Z czasem warto\u015b\u0107 jednego z\u0142otego sta\u0142a si\u0119 tak niska, \u017ce pami\u0119tam, jak jad\u0105c samochodem widz\u0105c nowy dach na domu zada\u0142em memu ojcu pytanie: Dlaczego na tym \u015bwie\u017co pokrytym pap\u0105 dachu zamiast podk\u0142adek pod gwo\u017adzie u\u017cyto z\u0142ot\u00f3wek? Tato westchn\u0105\u0142 ci\u0119\u017cko i powiedzia\u0142: \u201eWidzisz synu, podk\u0142adka pod gw\u00f3\u017ad\u017a kosztuje 2 z\u0142ote i nie mo\u017cna jej nigdzie kupi\u0107, dlatego taniej jest rozmieni\u0107 pieni\u0105dze na jednoz\u0142ot\u00f3wki i u\u017cy\u0107 ich zamiast podk\u0142adek.\u201d Westchnienie ojca chyba by\u0142o zwi\u0105zane z tym, \u017ce zbiera\u0142 monety i chyba mniej szkoda mu by\u0142o tych z napisem \u201eLUDOWA\u201d natomiast wiedzia\u0142, \u017ce ten, kto w ten spos\u00f3b je wykorzystuje na pewno nie sprawdza rocznik\u00f3w emisji i u\u017cywa w ten sam spos\u00f3b r\u00f3wnie\u017c tych z 1949 roku. P\u00f3\u017aniej oczywi\u015bcie zmniejszono \u015brednic\u0119 z\u0142ot\u00f3wki tak bardzo, \u017ce trudno by\u0142o jej u\u017cywa\u0107 jako podk\u0142adki pod gw\u00f3\u017ad\u017a. Mo\u017ce chodzi\u0142o te\u017c o to, \u017ce mniejsza ilo\u015b\u0107 aluminium kosztuje mniej i monety wychodz\u0105 taniej, a warto\u015b\u0107 z\u0142ot\u00f3wki by\u0142a ju\u017c zatrwa\u017caj\u0105co niska?<\/p>\n\n\n\n

Teraz, gdy ju\u017c pozna\u0142e\u015b kilka tajemnic zwyk\u0142ej, obiegowej monety odpowiedz na pytanie: Co opr\u00f3cz cyfry jeden i napisu z\u0142oty jest obecne na awersie wsp\u00f3\u0142czesnej z\u0142ot\u00f3wki, tej kt\u00f3r\u0105 codziennie p\u0142acisz w sklepie?<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cie 7 \u2013 Moneta o nominale 1 z\u0142, RZECZPOSPOLITA POLSKA, rok emisji: 1990, materia\u0142:miedzionikiel, pod \u0142ap\u0105 or\u0142a znak mennicy warszawskiej,\u015brednica 253 mm, masa: 5,0 g, nak\u0142ad: 20 240 000 sztuk.<\/p>\n\n\n\n

                                                                                                                                  Piotr Pawe\u0142ek<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

C\u00f3\u017c wielkiego mo\u017cna powiedzie\u0107 o peerelowskiej z\u0142ot\u00f3wce, nie samej walucie, ale monecie o nominale jednego z\u0142otego? Chyba tylko to, \u017ce by\u0142a. Praktycznie nikt nie zwraca\u0142 na ni\u0105 uwagi. Po prostu aluminiowy pieni\u0105\u017cek kt\u00f3rym p\u0142aci\u0142o si\u0119 wsz\u0119dzie. Nic nadzwyczajnego. Ja jednak znam kilka tajemnic tej monety. Ot\u00f3\u017c pierwsza emisja bilonu po drugiej wojnie \u015bwiatowej w Polsce … Czytaj dalejOkruchy starych pieni\u0119dzy. Z\u0142ot\u00f3wka z 1949 roku.<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4756"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4776,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4756\/revisions\/4776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptn.elk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}